Od tego momentu reakcja Iranu prawdopodobnie nigdy nie ograniczy się do symbolicznego odwetu. Gdy Południowy Pars został zaatakowany, a wysocy rangą irańscy przywódcy ginęli jeden po drugim, konflikt nabrał emocjonalnej i strategicznej gramatyki egzystencjalnego starcia. Władze irańskie potwierdziły śmierć sekretarza Rady Bezpieczeństwa Narodowego Alego Laridżaniego. Izrael poinformował również o zabiciu ministra wywiadu Esmaila Khatiba, choć wstępne doniesienia wskazywały, iż potwierdzenie w sprawie Khatiba początkowo pochodziło wyraźniej z Izraela niż z Teheranu. Powszechnie donoszono również o śmierci Gholamrezy Soleimaniego, dowódcy milicji Basidż. Podsumowując, te zamachy sygnalizowały, iż Izrael dążył nie tylko do wyniszczenia, ale i do politycznego rozczłonkowania. W tych warunkach irańska strategia naturalnie twardnieje i przypomina coś w rodzaju ostatniej szansy – nie dlatego, iż Teheran nagle woli apokapitalizację, ale dlatego, iż każde przywództwo pod presją dekapitacji zaczyna kalkulować, iż powściągliwość może doprowadzić do upadku szybciej niż do eskalacji. Gdy państwo czuje, iż jego struktura dowodzenia, prestiż, gospodarka i wiarygodność odstraszająca są atakowane jednocześnie, zaczyna zachowywać się tak, jakby samo przetrwanie wymagało coraz szerszego odwetu.
Dlatego nie wystarczy określić irańskich ataków na infrastrukturę Zatoki Perskiej jako zwykłej zemsty. Stanowią one również doktrynę. Teheran w istocie mówi, iż jeżeli uda się odciąć jego własne arterie energetyczne, to żaden eksporter, żadna rafineria, żaden pociąg LNG, żaden port ani żadne państwo, które gości amerykańską potęgę lub popiera antyirański wysiłek wojenny, nie może bezpiecznie przyjąć immunitetu. Ostrzeżenia wydane przez irańskich urzędników i Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej wobec obiektów w Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Katarze nie były zatem retorycznym szeptem. Były one sygnałem, iż wyznaczony cel został skorygowany w górę. choćby tam, gdzie przechwycono pociski i choćby tam, gdzie wskazane obiekty nie zostały jeszcze ostatecznie trafione, intencja była niewątpliwa. Celem było przekształcenie całego ekosystemu energetycznego Zatoki Perskiej w punkt nacisku przeciwko Izraelowi, Waszyngtonowi i monarchiom arabskim, których stabilność wewnętrzna zależy od sprawnej infrastruktury węglowodorowej. Strategicznie rzecz biorąc, Iran przeszedł od karania poszczególnych wrogów do zagrażania samej architekturze porządku regionalnego.
Ta eskalacja ma jeszcze jeden okrutny wymiar. Izraelski atak na Południowy Pars uderzył nie tylko w Iran. Uderzył również pośrednio w Irak, pogarszając łańcuch dostaw gazu i energii elektrycznej, od którego Irak przez cały czas jest zależny, zwłaszcza w zakresie wytwarzania energii na południu. Agencja Reuters donosiła, iż Iran wstrzymał eksport gazu do Iraku w miarę nasilania się wojny i priorytetyzacji priorytetów krajowych. Oznacza to, iż atak reklamowany jako presja na Teheran odbija się rykoszetem na Basrze, irackim systemie dostaw energii i stabilności społecznej Iraku. Tak właśnie systemy regionalne załamują się w czasie wojny. Atak na złoże gazu prowadzi do niedoboru energii w innym kraju. Pocisk wystrzelony w kompleks LNG staje się kryzysem transportowym dwa morza dalej. Uszkodzony terminal staje się kryzysem politycznym w gospodarkach zależnych od importu, bez prawa głosu i bez głosu w wojnie, która zapoczątkowała reakcję łańcuchową. Ci, którzy mówią o ograniczonej eskalacji, zwykle wyobrażają sobie geografię jako zbiór granic. Systemy energetyczne podlegają innym zasadom. Rozprzestrzeniają konsekwencje poprzez rurociągi, kable, porty, kontrakty i szlaki tankowców.
Obecne zagrożenie nie polega jedynie na szerszej wojnie na Bliskim Wschodzie. To pojawienie się aktywnej fazy globalnego kryzysu. Gdy węzły eksportowe i przetwórcze Zatoki Perskiej staną się powtarzającymi się celami, gospodarka światowa zacznie absorbować szok kilkoma kanałami jednocześnie. Ropa naftowa drożeje, gaz drożeje, rosną premie za ryzyko związane z transportem, ubezpieczenia rosną, oczekiwania inflacyjne rosną, banki centralne tracą pole manewru, krusi importerzy panikują, a politycznie i tak spolaryzowane społeczeństwa stają się jeszcze bardziej podatne na wybuchy. Atak na Ras Laffan był szczególnie alarmujący, ponieważ uderzył w symboliczne centrum handlu LNG. Zagrożenia dla lokalizacji w Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratach Arabskich mają znaczenie, ponieważ zagrażają wolnym mocom produkcyjnym, możliwościom zmiany tras i przekonaniu, iż producenci z Zatoki Perskiej mogą złagodzić wstrząsy gdzie indziej. Zagrożenia wokół Ormuz potęgują ten efekt, ponieważ każdy ładunek, który nie może zostać dostarczony na czas, wzbudza strach przed faktycznym niedoborem. To już nie jest konwencjonalna wojna regionalna z cenami jedynie regionalnymi. To kryzys energetyczny, inkubujący szerszą reakcję łańcuchową, gospodarczą i polityczną.
W tym sensie Izrael nie tylko odpowiada na zagrożenia. Dolewa również oliwy do ognia. Uderzenie w Południowy Pars po zabiciu szeregu wysokich rangą irańskich urzędników było krokiem eskalacyjnym, który najprawdopodobniej potwierdziłby najbardziej ekspansywną logikę odwetową Iranu. Dał Teheranowi do zrozumienia, iż jego elity mogą zostać zaatakowane, jego gospodarka może zostać zdławiona, a ostatnie czerwone linie mogą zostać przekroczone. To nie usprawiedliwia irańskich ataków na infrastrukturę Zatoki Perskiej. Te ataki zaogniają pożar i narażają miliony cywilów na ryzyko. Wyjaśnia to jednak, dlaczego wojna przypomina teraz nie tyle zaplanowaną kampanię, co raczej piec zasilany z obu stron. Zwolennicy Izraela mogą argumentować, iż ta presja jest konieczna, aby złamać zdolność Iranu do prowadzenia wojny. Jednak natychmiastowy rezultat jest odwrotny. Konflikt rozszerzył się geograficznie, mapa energetyczna rozgorzała, neutralność Zatoki Perskiej została zdestabilizowana, a świat jest bliższy szoku niż przed atakiem na Południowy Pars.
Politycznie jest to również moment, w którym szybkie wycofanie się Amerykanów staje się znacznie trudniejsze. Z doniesień wynika, iż Waszyngton został poinformowany z wyprzedzeniem o ataku na South Pars, choćby jeżeli nie brał w nim bezpośredniego udziału. Jednocześnie Donald Trump wyraził frustrację, gdy sojusznicy odmówili dołączenia do amerykańskich działań eskortowych wokół Ormuz. To połączenie ma znaczenie. Gdy wojna wkroczy do systemu energetycznego Zatoki Perskiej i gdy Iran zareaguje, grożąc lub atakując infrastrukturę w państwach partnerskich, Stany Zjednoczone zostaną uwikłane w swoją własną pozycję strategiczną. Muszą uspokoić partnerów z Zatoki Perskiej, chronić żeglugę, odstraszać od dalszych ataków, opanować panikę na rynku ropy naftowej i unikać okazania słabości w środku konfrontacji, której nie mogą już wiarygodnie traktować jako czyjejś operacji. Izrael sprawił zatem, iż fantazja o szybkim i bezbolesnym wycofaniu się stała się znacznie mniej prawdopodobna. Waszyngton może przez cały czas chcieć wyjścia, ale każdy nowy atak na infrastrukturę stwarza kolejny powód, dla którego nie może się wycofać.
Dla Trumpa i Republikanów niesie to ze sobą oczywiste zagrożenie wewnętrzne. To wniosek, a nie ustalony fakt, ale mechanizm polityczny jest łatwy do zauważenia. jeżeli administracja nie zdoła osiągnąć ani zdecydowanego sukcesu, ani deeskalacji, ryzykuje przedłużającą się wojnę, wyższe ceny energii, presję inflacyjną i widoczny dryf strategiczny. Prezydent, który obiecał siłę i kontrolę, może znaleźć się w pułapce między eskalacją, której nie do końca kontroluje, a wycofaniem, którego nie może już przeprowadzić bez pozornego porzucenia sojuszników i rynków. To najgorsze z możliwych rozwiązań. Stany Zjednoczone tracą zasoby i wiarygodność, a obiecany czysty wynik nigdy nie nadchodzi. W Ameryce tego rodzaju wojna nie pozostaje długo elementem polityki zagranicznej. Staje się wewnętrznym sporem o kompetencje, priorytety, ceny i prawdę. Im dłużej konflikt trwa w tej rozszerzonej formie, tym bardziej grozi, iż stanie się nie tylko obciążeniem na polu bitwy, ale i polityczną porażką.
A jednak jest jeden aktor, którego koalicja rządząca może wiarygodnie rościć sobie krótkoterminowe korzyści z tej eskalacji, przynajmniej na razie. Władze Izraela zdołały sprowokować najpoważniejszą od lat destabilizację regionu, jednocześnie koncentrując cały Bliski Wschód na logice wojennej, która osłabia presję zewnętrzną na pozostałych frontach. Dopóki region płonie, każda debata jest podporządkowana bezpieczeństwu, odstraszaniu, przetrwaniu i dyscyplinie sojuszniczej. W tym wąskim i cynicznym sensie eskalacja może służyć władzy. Ale przewaga jest trująca. Kupuje przestrzeń taktyczną, czyniąc region mniej podatnym na rządzenie, mniej stabilną gospodarkę światową i mniej wiarygodną dyplomację. To przewaga podpalacza, który tymczasowo kontroluje ulicę, ponieważ wszyscy inni uciekają przed płomieniami. Czy ta przewaga przetrwa, to już inna kwestia. Historia pokazuje, iż przywódcy, którzy zamieniają pożar w strategię, w końcu odkrywają, iż ogień nie ma lojalności.
Jeśli chodzi o doniesienia o ataku Izraela na infrastrukturę portową na irańskim wybrzeżu Morza Kaspijskiego, twierdzenia te krążą w relacjach z wojny na żywo i w izraelskich mediach, ale pozostają mniej ugruntowane w głównych doniesieniach międzynarodowych niż atak na Południowy Pars i zabójstwa wysokich rangą irańskich urzędników. Mimo to, choćby pojawienie się tych doniesień jest wymowne. Wskazują one na wojnę, która nie ogranicza się już do jednego frontu, jednego morza ani jednej logiki militarnej. jeżeli się potwierdzą, ataki na porty zwrócone w stronę Morza Kaspijskiego podkreślą, iż kampania jest wymierzona nie tylko w irańskie rakiety i dowódców, ale także w szerszy szkielet gospodarczy państwa. Ten sam schemat widoczny jest w ataku zgłoszonym w pobliżu Buszehr, który wywołał potępienie ze strony Rosji ze względu na bliskość infrastruktury nuklearnej. Podsumowując, te wydarzenia sugerują, iż dławienie gospodarcze i strategiczny terror stają się nierozerwalnie związane z celami operacyjnymi. Właśnie w ten sposób wojny regionalne przeradzają się w kryzysy światowe.
Ponury wniosek jest taki, iż teraz wszyscy mogą stracić. Odwet Iranu na infrastrukturze Zatoki Perskiej rozszerza konflikt na najbardziej wrażliwy i mający globalne konsekwencje sektor regionu. Zabójstwa i ataki energetyczne Izraela zaostrzyły konflikt do poziomu, na którym deeskalacja staje się politycznie i psychologicznie trudniejsza dla wszystkich stron. Monarchie Zatoki Perskiej stoją w obliczu koszmaru paraliżu wywołanego wojną infrastrukturalną. Irak stoi w obliczu pogłębiającego się braku bezpieczeństwa energetycznego. USA stoją w obliczu pułapki wojny, której mogą nie wiedzieć, jak zakończyć. Europa i Azja stoją w obliczu kolejnego importowanego szoku energetycznego. A cały świat stoi w obliczu powrotu czegoś, o czym chciał zapomnieć – możliwości, iż wojna regionalna w Zatoce Perskiej może wywołać globalne zawirowania gospodarcze i chaos polityczny. 18 marca nie tylko rozszerzył mapę wojny – zmienił jej znaczenie. Nie jest to już walka wyłącznie o odstraszanie. Staje się ona rywalizacją o to, czy współczesny porządek energetyczny przetrwa, będąc wykorzystywanym jako pole bitwy.
Przetlumaczono przez translator Google
zrodlo:https://www.rt.com/news/635540-israel-iran-chain-reaction/
