Ukraińska firma BioTexCom zapowiedziała zorganizowanie we wrześniu w Warszawie konferencji promującej surogację, oferując możliwość „nabycia” dziecka za prawie 65 tysięcy euro. Sprawa trafiła do prokuratury. W związku z wydarzeniem, Centrum Życia i Rodziny oraz Instytut Ordo Iuris przygotowały petycję wzywającą do zablokowania wydarzenia jako promocji handlu ludźmi, skierowaną do Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka.
Poniżej treść petycji:
Szanowny Panie,
Zwracamy się do Pana o niezwłoczne podjęcie wszelkich czynności zmierzających do niedopuszczenia do zorganizowania w Warszawie w dniach 12–13 września 2026 r. wydarzenia, podczas którego promowane i oferowane mają być usługi tzw. macierzyństwa zastępczego. Wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec handlu dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i przypominamy, iż tzw. macierzyństwo zastępcze (surogacja) jest sprzeczne z prawem polskim i międzynarodowym. Przekazanie dziecka innej osobie za wynagrodzeniem jest handlem dzieckiem niezależnie od tego, jak zostanie nazwane w folderze reklamowym. Dziecko nie jest towarem i nie może być przedmiotem oferty cenowej.
Ukraińska klinika BioTexCom zapowiedziała konferencję skierowaną do osób zainteresowanych surogacją i zapłodnieniem pozaustrojowym. Z publikowanego przez nią cennika wynika, iż klient wybiera dawczynię komórek jajowych oraz kobietę, która ma donosić ciążę i urodzić dziecko. Najdroższy pakiet wyceniono na 64 900 euro.
Zgodnie z art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. Ustawodawca dopisał ten przepis właśnie po to, by rozstrzygnąć wątpliwości powstałe wraz z rozwojem technik wspomaganej prokreacji. Polskie prawo odpowiedziało więc z góry: instytucja „matki zamawiającej” nie istnieje. Umowa mająca doprowadzić do wydania dziecka osobom trzecim nie może wywołać zamierzonego skutku, a jako sprzeczna z ustawą i zmierzająca do jej obejścia jest bezwzględnie nieważna.
Należy również wskazać, iż zgodnie z art. 211a Kodeksu karnego, nielegalne organizowanie adopcji dziecka w celu osiągniecia korzyści majątkowej jest przestępstwem zagrożonym sankcją do 5 lat pozbawienia wolności.
Art. 30 Konstytucji stanowi, iż przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona są obowiązkiem władz publicznych. Umowa, w której przedmiotem świadczenia jest wydanie dziecka, sprowadza człowieka do roli rzeczy. Art. 18 Konstytucji nakłada zaś na władze publiczne obowiązek otoczenia ochroną i opieką macierzyństwa i rodzicielstwa. Państwo nie może biernie przyglądać się, jak macierzyństwo staje się usługą sprzedawaną w pakietach.
Zakaz surogacji nie wynika zatem z jednego przepisu, ale z całego polskiego porządku prawnego — i jest zakazem zupełnym.
Wnosimy o:
- objęcie sprawy zwierzchnim nadzorem służbowym i wszczęcie przeciwko BioTexCom postępowania z art. 211a Kodeksu karnego oraz art. 88 ustawy o leczeniu niepłodności, który wywóz i przywóz zarodków przez granicę Unii Europejskiej bez wymaganego pozwolenia przewiduje karę do 3 lat pozbawienia wolności;
- podjęcie czynności zmierzających do niedopuszczenia do wydarzenia w zapowiedzianej formie;
- wystąpienie z inicjatywą zmiany art. 211a Kodeksu karnego, tak aby organizowanie, pośredniczenie i reklamowanie macierzyństwa zastępczego stanowiło wprost przestępstwo — jak we Włoszech, Niemczech, Francji i Hiszpanii.
Polska ratyfikowała Protokół Fakultatywny do Konwencji o prawach dziecka, który za handel dziećmi uznaje każdą transakcję, w drodze której dziecko przekazywane jest za wynagrodzeniem.
Oczekujemy, iż państwo polskie stanie po stronie dzieci.
