Доктрина Донро и китайская реальность в Латинской Америке: проигрывают ли США борьбу за влияние?

chiny24.com 6 часы назад

Niedawna interwencja militarna Stanów Zjednoczonych w Wenezueli, przedstawiana jako narodziny „doktryny Donroe”, miała być pokazem siły i determinacji Waszyngtonu w odzyskiwaniu wpływów na zachodniej półkuli. Jednakże, skupiając się na symbolicznym geście obalenia reżimu Nicolása Maduro, strategia ta zdaje się ignorować znacznie głębsze i bardziej złożone realia gospodarcze, które ukształtowały się w Ameryce Łacińskiej w ciągu ostatnich dwóch dekad. Analiza oparta wyłącznie na retoryce siły i konfrontacji pomija najważniejszy fakt: Chiny, poprzez konsekwentną politykę handlu i inwestycji, zbudowały w regionie pozycję tak silną, iż próba jej podważenia dzięki militarnej presji wydaje się z góry skazana na niepowodzenie.

Doktryna Donroe: Siła przeciw handlowi

„Doktryna Donroe”, czerpiąca inspirację z XIX-wiecznej doktryny Monroe, w swojej nowej odsłonie jest otwarcie antychińska. Jej zwolennicy w otoczeniu Donalda Trumpa postrzegają Amerykę Łacińską jako pole bitwy, na którym należy powstrzymać rosnącą potęgę Pekinu. Jednakże, podczas gdy Waszyngton sięga po narzędzia z epoki “polityki kanonierek“, Chiny od lat stosują znacznie subtelniejszą i skuteczniejszą strategię – siłę gospodarczą.

W 2024 roku wartość wymiany handlowej Chin z Ameryką Łacińską przekroczyła 500 miliardów dolarów, co stanowi 35-krotny wzrost od 2001 roku.

Prognozy na 2035 rok mówią choćby o 700 miliardach. To nie są puste liczby, ale gęsta sieć powiązań, od której zależy dobrobyt milionów ludzi i stabilność wielu gospodarek w regionie.

Wenezuela: Symboliczny gest czy strategiczny błąd?

Z perspektywy relacji chińsko-latynoamerykańskich, skupienie się na Wenezueli jako kluczowym punkcie strategii osłabiania Chin wydaje się być poważnym błędem w ocenie sytuacji. Chociaż Wenezuela, wraz z Iranem, jest istotnym dostawcą ropy naftowej dla Chin, jej znaczenie w ogólnym bilansie handlowym Pekinu z regionem jest marginalne w porównaniu z gospodarkami, takimi jak Brazylia, Chile czy Peru. Interwencja w Caracas, choć spektakularna medialnie, nie narusza fundamentów chińskiej obecności w Ameryce Łacińskiej. Co więcej, pokazuje ona reszcie regionu, iż Stany Zjednoczone wciąż postrzegają go przez pryzmat siłowej interwencji, co stoi w jaskrawym kontraście do chińskiej narracji o współpracy „win-win”, inicjatywami, jak BRICS, czy Belt & Road.

Prawdziwa siła Chin: Brazylia, Chile i Peru

Faktyczna potęga gospodarcza Chin w regionie opiera się na solidnych fundamentach zbudowanych z największymi gospodarkami kontynentu. Chiny są już głównym partnerem handlowym dla Brazylii, Chile i Peru, wyprzedzając w Ameryce Południowej Stany Zjednoczone. Brazylia wysyła do Chin 28% swojego eksportu, w porównaniu do zaledwie 13% do USA. Dla Chile, chiński rynek jest absolutnie najważniejszy – trafia tam na przykład 90% eksportu chilijskich wiśni.

W Peru, chińska firma Cosco Shipping wybudowała i zarządza strategicznym portem Chancay, który skrócił czas transportu do Azji o 12 dni i już w pierwszym roku przyniósł ponad 200 milionów dolarów dodatkowych wpływów podatkowych. To są konkretne, obopólne korzyści, a nie ideologiczne sojusze. Chińskie inwestycje, szacowane na 650 miliardów dolarów, koncentrują się w kluczowych dla rozwoju sektorach: energetyce, górnictwie, infrastrukturze i odnawialnych źródłach energii, cementując długoterminową zależność.

Zbudowany przez Chiny port Chancay w Peru rozpoczyna pracę

Dlaczego wypchnięcie Chin jest niemożliwe?

Próba wyparcia Chin z Ameryki Łacińskiej dzięki „doktryny Donroe” jest nierealistyczna z kilku powodów. Po pierwsze, kraje regionu, zmęczone historyczną hegemonią USA, cenią sobie dywersyfikację partnerów i nie zrezygnują z lukratywnych relacji z Pekinem tylko dlatego, iż życzy sobie tego Waszyngton. Rynek amerykański nie jest w stanie wchłonąć produkcji, która w tej chwili trafia do Chin. Po drugie, chińskie zaangażowanie jest głęboko zakorzenione w lokalnych gospodarkach. Nagłe zerwanie tych więzi oznaczałoby dla wielu państw katastrofę gospodarczą. Po trzecie, Chiny dysponują szerokim wachlarzem narzędzi odwetowych, od ograniczenia dostaw metali rzadkich po działania wymierzone w amerykańskie firmy. Doświadczenia wojny handlowej trwającej od 2018 roku pokazały, iż Waszyngton ma ograniczone możliwości narzucania swojej woli Pekinowi.

Nowy porządek w „amerykańskim ogródku”

Wygląda na to, iż Stany Zjednoczone, koncentrując się na przestarzałej polityce siły, przespały moment, w którym ich „podwórko” przestało być ich wyłączną strefą wpływów. Chiny, działając cierpliwie i pragmatycznie, stały się nie tylko konkurentem, ale dla wielu państw regionu partnerem bardziej przewidywalnym i solidniejszym niż niestabilny politycznie Waszyngton. Zamiast próbować odwrócić bieg historii dzięki gróźb i interwencji, bardziej pragmatycznym podejściem dla USA byłaby próba współpracy z Chinami w Ameryce Łacińskiej. Jednak „doktryna Donroe” zdaje się wykluczać taki scenariusz, pchając region w stronę dalszej rywalizacji, w której pozycja USA wcale nie jest tak silna, jak mogłoby się wydawać.

Źródła:

The Diplomat, „The US Cannot Push China out of Latin America”
Chatham House, „Attack on Venezuela highlights growing US–China rivalry in Latin America”
South China Morning Post, „The US has played its hand in Latin America. Will China’s firms there cash out?”
Council on Foreign Relations, „China’s Growing Influence in Latin America”
Americas Quarterly, „China’s New Playbook for Latin America”
Nikkei Asia, „’Donroe Doctrine’ aims to weaken China, Trump’s inner circle says”